Bir bedensel zarar dosyasında asıl belirleyici aşama tıbbi bilirkişi incelemesidir (expertise médicale). Çoğu zaman tanımadığınız bir doktorun muayenehanesinde bir iki saat süren bir randevu, yıllar boyunca alacağınız tazminatın tutarını belirler. Yine de birçok mağdur bu incelemeye, sıradan bir muayene sanarak, hazırlıksız ve yalnız gider.
Bu makale, Fransız hukukunda bilirkişi incelemesinin rolünü, alabileceği farklı biçimleri, mağdurun haklarını ve incelemeye somut olarak nasıl hazırlanılacağını açıklamaktadır.
I. Tıbbi bilirkişi incelemesinin rolü
A. Tespit etmek, tarihlendirmek, değerlendirmek
Bilirkişi doktorun üç görevi vardır. Önce yaralanmaları, alınan tedavileri ve sağlık durumunun gelişimini tespit eder. Ardından konsolidasyon tarihini, yani yaraların kalıcı hale geldiği ve kötüleşmeyi önlemek dışında tedavinin artık gerekmediği anı belirler. Son olarak Dintilhac sınıflandırmasındaki her tıbbi zarar kalemini değerlendirir.
Somut olarak bilirkişi şu konularda görüş bildirir: geçici fonksiyon kaybının süresi ve oranı, 1 ile 7 arasında puanlanan çekilen acılar, yüzde olarak ifade edilen kalıcı fonksiyon kaybı oranı, 1 ile 7 arasında puanlanan geçici ve kalıcı estetik zarar, saat olarak başkasının yardımına duyulan ihtiyaç, mesleki faaliyete dönme yeteneği, gelecekteki tedaviler ve varsa spor-hobi, cinsel ya da aile kurma zararları.
B. Tazminatı belirleyen bir rapor
Bilirkişi tutarları belirlemez. Ancak sigortacı, tazminat fonu ya da hâkim, tazminatı onun sonuçlarına göre hesaplar. Birkaç puan düşük belirlenmiş bir kalıcı fonksiyon kaybı oranı, unutulmuş bir bakım ihtiyacı ya da erken belirlenmiş bir konsolidasyon tarihi on binlerce avro anlamına gelebilir. Raporda yer almayan bir hasar için daha sonra tazminat almak çok zordur.
II. Bilirkişi incelemesinin farklı biçimleri
A. Sigortacının düzenlediği sulh yoluyla inceleme
Dosyaların çoğunda sigortacı, mağduru muayene etmesi için bir doktor görevlendirir. Bu doktoru sigortacı seçer ve ücretini öder. Tarafsız bir hakem değildir. Trafik kazasından sonra, Sigorta Kanunu’nun L. 211-10. maddesi sigortacıya, mağdura bu muayenede kendi seçeceği bir doktorun yardımından yararlanabileceğini bildirme yükümlülüğü getirir.
Sigorta Kanunu bu muayeneyi ayrıntılı olarak düzenler. Sigortacı mağdura en az on beş gün önceden haber vermeli ve görevlendirdiği doktor hakkında bilgi vermelidir (R. 211-43. madde). Doktor da raporunu muayeneden itibaren yirmi gün içinde sigortacıya, mağdura ve varsa mağdura eşlik eden doktora göndermelidir (R. 211-44. madde). Dolayısıyla mağdurun bu raporu alma hakkı vardır ve dikkatle okumalıdır.
Bu sulh raporu mağdurun aleyhine kullanılabilir. Fransız Yargıtayı, sigortacının bu raporu mağdurun izni olmadan da mahkemeye sunabileceğini kabul etmektedir; yeter ki bu, ispat hakkının kullanılması için zorunlu olsun ve tıbbi gizliliğe müdahale kesinlikle orantılı kalsın. Bu muayeneye asla hazırlıksız gidilmemesi için bir neden daha.
B. Çelişmeli sulh incelemesi
Daha dengeli bir çözüm, sigortacının doktoru ile mağdurun danışman doktorunu bir araya getiren bir inceleme düzenlemektir. İki doktor mağduru birlikte muayene eder ve ortak sonuçlarda uzlaşmaya çalışır. Uzlaşılamayan noktalar rapora yazılır.
C. Mahkeme bilirkişiliği
Mağdur, hâkimden bağımsız bir bilirkişi atanmasını isteyebilir. Dava açılmadan önce bu talep, Fransız Medeni Usul Kanunu’nun 145. maddesine dayanarak acil durum hâkimine (référé) yapılır. Mahkeme bilirkişiliği çelişmeli yargılama ilkesine tabidir. Taraflar, doktorları ve avukatlarıyla birlikte çağrılır ve bilirkişiye yazılı görüşler (dires) sunabilir; bilirkişi bunlara yanıt vermek zorundadır (Medeni Usul Kanunu, 276. madde).
D. CCI önünde bilirkişi incelemesi
Tıbbi kazalarda, Uzlaştırma ve Tazminat Komisyonu (CCI), dosya gerekli ağırlık eşiğine ulaştığında bilirkişi atar. Bu inceleme, Halk Sağlığı Kanunu’nun L. 1142-9 ve devamı maddeleri uyarınca mağdur için ücretsizdir.
III. Yardım alma hakkı
A. Mağdurların danışman doktoru
Danışman doktor (médecin conseil de victimes), mağdurun seçtiği ve sigortacılardan bağımsız bir doktordur. Dosyayı önceden inceler, mağduru hazırlar, incelemeye eşlik eder, her noktayı bilirkişiyle tartışır ve rapor taslağını okur. Oranları belirlemek için kullanılan tıbbi tabloları bilir ve düşük bir değerlendirmeyi fark eder. Ücreti, mağdurun sorumludan geri alabileceği çeşitli masraflar arasındadır.
B. Avukat
Avukat, mağdurun haklarına, bilirkişiye verilen görevin içeriğine ve kazadan önceki sağlık durumu ya da hasarların kazaya bağlanması gibi hukuki sorunlara dikkat eder. Danışman doktorla birlikte sunulacak görüşleri hazırlar ve hiçbir kalemin unutulmamasını sağlar.
IV. İncelemeye hazırlanmak
A. Tıbbi dosyanın tamamını toplamak
Kazadan bu yana tüm tıbbi belgeleri bir araya getirin: acil servis, hastane ve ameliyat raporları, görüntüleme sonuçları, reçeteler, tıbbi raporlar, fizik tedavi raporları, iş göremezlik belgeleri. Her hasta tıbbi dosyasına erişme hakkına sahiptir. Kuruluş dosyayı sekiz gün içinde, beş yıldan eski bilgiler için iki ay içinde vermelidir (Halk Sağlığı Kanunu, L. 1111-7. madde). Kazadan önceki sağlık durumunuzu gösteren eski tıbbi dosyanızı da unutmayın.
B. Günlük yaşamın günlüğünü tutmak
Hafta hafta ağrılarınızı, yapamaz hale geldiğiniz hareketleri, uyku sorunlarını, kaygıyı, dikkat güçlüklerini not edin. Yıkanmak, giyinmek, yemek hazırlamak, alışveriş yapmak ya da hareket etmek için ihtiyaç duyduğunuz yardımı ayrıntılı olarak yazın. Size kimin, haftada kaç saat yardım ettiğini belirtin. Başkasının yardımı (tierce personne) çoğu zaman dosyanın en önemli kalemidir ve kanıtlanması gerekir.
Yardım eşinizden ya da çocuklarınızdan geldiği için bu ihtiyacı küçümsemeyin. Fransız Yargıtayı’nın yerleşik içtihadına göre, başkasının yardımı için ödenecek tazminat, bu yardımın bir aile üyesi tarafından yapılması gerekçesiyle azaltılamaz (Yargıtay 2. hukuk dairesi, 13 Aralık 1978, no 77-13.868; 14 Kasım 2002, no 01-03.581). Bilirkişi, ihtiyacı kimin karşıladığına bakmaksızın değerlendirmelidir.
C. Önceki yaşamınızın kanıtlarını toplamak
Yakınlarınızın yazılı beyanlarını, spor lisanslarını, dernek üyeliklerini, fotoğrafları toplayın. Bunlar spor ve hobi kaybını kanıtlamaya yarar. Mesleki hayata etki ve gelir kayıpları için maaş bordrolarınızı ve iş sözleşmelerinizi de hazırlayın.
V. İnceleme günü
Belgelerinizi düzenli bir şekilde getirin. Kazadan önceki ve sonraki günlük yaşamınızı somut olarak, utanç ya da gurur nedeniyle küçümsemeden ve abartmadan anlatın. Psikolojik olanlar dahil tüm şikâyetlerinizi belirtin. Fransızcanız yeterli değilse, sadık bir tercümanla ya da dilinizi konuşan bir avukatla gidin. Bir yanlış anlama, bir hasarın unutulmasına yol açabilir.
VI. İncelemeden sonra
Raporu dikkatle okuyun. Hata, eksiklik ya da düşük değerlendirme halinde birçok yol vardır: bilirkişiye ya da sigortacıya gönderilecek yazılı görüşler, karşı bilirkişi incelemesi, acil durum hâkiminden istenecek mahkeme bilirkişiliği. Mahkeme bilirkişiliğinde görüşler rapor sunulmadan önce bilirkişiye iletilmeli, bilirkişi de bunlara yanıt vermelidir. Rapor sunulduktan sonra da hâkim önünde eleştirilebilir; hâkim bilirkişinin sonuçlarıyla hiçbir zaman bağlı değildir. Son olarak, konsolidasyondan sonra sağlık durumu kötüleşirse, kötüleşme nedeniyle yeni bir inceleme ve yeni bir tazminat mümkündür.
Sonuç
Tıbbi bilirkişi incelemesi bir formalite değildir. Tüm tazminatın temelidir. Hazırlıklı, bir danışman doktor ve bir avukat eşliğinde giden bir mağdurun tüm zararlarının tanınma şansı çok yüksektir.
Daha fazla bilgi için: Sigorta şirketinin tazminat teklifi ve Bedensel zarar hukuku.
Kaynaklar
Code des assurances, L. 211-10, R. 211-43 ve R. 211-44. maddeler
Code de procédure civile, 145, 232 ve devamı, 276. maddeler
Code de la santé publique, L. 1111-7 ve L. 1142-9 ve devamı maddeler
Cass. 2e civ., 13 décembre 1978, n° 77-13.868
Cass. 2e civ., 14 novembre 2002, n° 01-03.581
Dintilhac raporu (2005)
Danışmanlığa mı ihtiyacınız var? Paris 16. bölgede, 5 rue Lalo adresindeki ILER Avocat avukatlık bürosu, bedensel zarar mağdurlarına ve yakınlarına Türkçe, Fransızca ve İngilizce hizmet vermektedir. 07 82 80 90 63 numaralı telefonu arayın ya da cabinet@iler-avocat.com adresine yazın.