« İçki içmişti. Hâlâ bir hakkımız var mı? » Bir sürücü Fransa’da bir trafik kazasında hayatını kaybettiğinde ve tutanakta (procès-verbal) bir alkol oranı ya da pozitif bir uyuşturucu testi yer aldığında, ailenin ilk sorusu çoğu zaman budur. Sigortacının bu soruya tek satırla cevap verdiği, sürücünün kusurunu ileri sürerek her türlü tazminatı reddettiği olur. Oysa Fransız hukuku çok daha nüanslıdır ve kazadaki herkesin konumuna göre ayrım yapar.
Alkollü veya uyuşturucu etkisindeki bir sürücünün yol açtığı kazanın mağdurları, diğer bütün trafik kazası mağdurları gibi tazmin edilir: Alkol onların hakkını değiştirmez; 9 Temmuz 2025 tarihli kanundan bu yana yalnızca suçun adını değiştirir. Sürücünün kendi ailesine ise sürücünün kusuru ileri sürülebilir; ancak Fransız Yargıtayı (Cour de cassation) 2007’den bu yana alkolün veya uyuşturucunun kazada nedensel bir rol oynamış olmasını aramaktadır. Son olarak, kazaya başka hiçbir araç karışmamışsa, yakınlar esas olarak ölen kişinin yaptırdığı kişi sigortalarına, özellikle de sürücü teminatına (garantie du conducteur) bağlı kalır; Fransız Yargıtayı 6 Kasım 2025 tarihli bir kararında bu teminatın istisnalarını hak sahiplerine de katı bir şekilde uygulamıştır.
Bu nedenle sırasıyla alkollü veya uyuşturucu etkisindeki bir sürücünün mağdurlarının durumunu (I), kazaya başka bir araç karıştığında ölen sürücünün ailesinin durumunu (II) ve kazada tek başına olan bir sürücünün yakınlarının durumunu (III) incelemek gerekir.
I. Alkollü veya uyuşturucu etkisindeki sürücünün mağdurları: Alkolün azaltmadığı bir hak
A. Yolcular, yayalar ve bisikletliler tam olarak tazmin edilir
Badinter Kanunu olarak bilinen 5 Temmuz 1985 tarihli ve 85-677 sayılı Kanun, mağdurların tazminatını sürücünün kusurunun ispatına bağlamaz. Dolayısıyla sürücünün sarhoş olması, mağdurların hakkının varlığı bakımından önemsizdir. Bir yolcu, yaya veya bisikletli, kazanın tek sebebi olan affedilemez bir kusur (faute inexcusable) hâli dışında, kendi kusuru kendisine ileri sürülmeksizin bedensel zararlarının tazminini alır (madde 3). Bu istisnai durumu sürücü olmayan mağdurlara ayırdığımız yazımızda incelemiştik.
Alkollü bir sürücünün aracına binmeyi kabul eden yolcu da bu hakkını kaybetmez. Fransız Yargıtayı bu sonuca, kendisi de alkollü olan bir motosiklet sahibinin, aracını yine alkollü bir arkadaşına kullandırıp yolcu olarak bindiği bir olayda ulaşmıştır; sürücü kazada hayatını kaybetmiştir. Yargıtay’a göre aracını alkollü olduğunu bildiği birine kullandırmak affedilemez bir kusurdur; ancak bu kusur yolcunun uğradığı kazanın tek sebebi değildir ve motosikletin sigortacısı yolcunun zararını tazmin etmekle yükümlüdür (Cass. 2e civ., 4 novembre 2004, n° 03-16.424, publié au Bulletin). Evleviyetle, içki içmiş bir sürücünün arabasına binmekle yetinen yolcu da tam tazminat hakkını korur.
Hayatını kaybeden bir yolcunun yakınları da aynı şekilde korunur. Kanunun 6. maddesi onlara yalnızca doğrudan mağdura uygulanabilecek sınırlamaları ileri sürer: Doğrudan mağdur tam olarak tazmin edilecek idiyse, onlar da tam olarak tazmin edilmelidir. Fransız Yargıtayı Ceza Dairesi bu kuralı, eşinin kullandığı araçta hayatını kaybeden bir kadın yolcunun ailesi için uygulamış; sürücü olan kocanın ise dolaylı zararının (préjudice par ricochet) tazmininde kendi kusurunun kendisine ileri sürüleceğini belirtmiştir (Cass. crim., 5 mai 2015, n° 13-88.124, publié au Bulletin).
B. Aracın sigortacısı ödemeyi reddedemez
Sürücünün alkollü olması, aracın sorumluluk sigortacısının mağdurlara karşı borcundan kurtulmasına da imkân vermez. Fransız hukukunda zorunlu trafik sigortasının içerebileceği istisnalar, Sigorta Kanunu’nun (Code des assurances) R. 211-10 ve R. 211-11. maddelerinde sınırlı sayıda (limitativement) öngörülmüştür (Cass. 2e civ., 5 juillet 2018, n° 16-21.776, publié au Bulletin). Bu istisnalar özellikle ehliyetsiz araç kullanmayı, yolcuların yeterli güvenlik koşulları sağlanmadan taşınmasını, tehlikeli madde taşınmasını ve yarışmaları kapsar. Alkol veya uyuşturucu etkisi altında araç kullanmak bu listede yer almaz. Üstelik izin verilen muafiyetler, hak düşürücü hâller (déchéances) ve istisnalar bile mağdurlara ve hak sahiplerine karşı ileri sürülemez: Sigortacı sorumlu adına tazminatı öder, ardından ona karşı rücu davası açabilir (Code des assurances, madde R. 211-13).
Alkollü sürücü sigortasızsa veya kaçmışsa, Zorunlu Sigortalar Garanti Fonu (FGAO) devreye girer. Bu konuyu kaçan veya sigortasız sürücü ve FGAO konulu yazımızda ele aldık.
C. 9 Temmuz 2025 tarihli kanundan bu yana « trafikte öldürme » suçu
9 Temmuz 2025 tarihli ve 2025-622 sayılı Kanun, Fransız Ceza Kanunu’nun (Code pénal) 221-18 ila 221-21. maddelerinde trafikte öldürme (homicide routier) ve trafikte yaralama (blessures routières) suçlarını oluşturmuştur. Açık bir sarhoşluk hâlinde veya alkollüyken ya da kan veya tükürük analiziyle uyuşturucu kullandığı tespit edilmişken, kusuruyla başkasının ölümüne neden olan sürücü artık trafikte öldürme suçunu işlemiş olur; öngörülen ceza yedi yıl hapis ve 100.000 avro para cezasıdır. Örneğin alkol ve uyuşturucu gibi en az iki ağırlaştırıcı hâl bir araya geldiğinde ceza on yıl hapis ve 150.000 avroya çıkar (Code pénal, madde 221-18).
Yakınını kaybeden pek çok aile için bu nitelendirme değişikliğinin gerçek bir sembolik anlamı vardır. Buna karşılık tazminat hesabını değiştirmez. Aile asliye ceza mahkemesi (tribunal correctionnel) önünde katılan (partie civile) olabilir veya hukuk mahkemesine başvurabilir; ancak tazminat kusurun ağırlığına göre değil, uğranılan zarara göre, ne eksik ne fazla olmak üzere belirlenir.
Bunun için de bir ceza yargılamasının yapılması gerekir. Kusurlu sürücü kazada kendisi de hayatını kaybetmişse, kamu davası düşer (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu, madde 6) ve her şey, sürücünün kendi ailesi için de dahil olmak üzere, hukuk yolunda belirlenir.
II. Ölen sürücünün ailesi ve diğer aracın sigortacısı
A. Yakınlara yansıyan bir kusur
Sürücü olan mağdur, yolcunun veya yayanın korumasından yararlanmaz. 5 Temmuz 1985 tarihli Kanun’un 4. maddesine göre sürücünün kusuru, uğradığı zararların tazminatını sınırlar veya ortadan kaldırır. 6. madde bu sınırı yakınlarına da uygular: Onların zararı, doğrudan mağdurun tazminatına uygulanabilecek sınırlamalar ve istisnalar dikkate alınarak tazmin edilir.
Somut olarak, ölen kişi kendi hakkını azaltacak veya ortadan kaldıracak bir kusur işlemişse, aynı indirim eşinin, çocuklarının ve anne babasının sevgi bağına dayalı manevi zararına (préjudice d’affection), ekonomik zararlarına ve cenaze masraflarının ödenmesine de uygulanır; Dalloz Medeni Hukuk Repertuvarı (Répertoire de droit civil Dalloz) da bunu hatırlatmaktadır. İndirim, ölen kişinin ölmeden önce uğradığı ve mirasçılarının onun adına talep ettiği zararlar için de geçerlidir. Kusurun tazminatı sınırlayıp sınırlamadığını ve hangi oranda sınırladığını ya da tamamen ortadan kaldırıp kaldırmadığını hâkim serbestçe takdir eder (Cass. ch. mixte, 28 mars 1997, n° 93-11.078, publié au Bulletin).
İki husus belirleyicidir. Birincisi ailelerin lehinedir: Bu sınır yalnızca sürücünün ölümünden doğan zarar için geçerlidir. Sürücünün yolcu olan eşi veya çocuklarından biri de aynı kazada hayatını kaybetmişse, onların ölümü yakınlarına tam olarak tazmin edilir; zira bu bakımdan sürücünün kusuru, sigortacının ileri süremeyeceği bir üçüncü kişi fiilidir (Répertoire de droit civil Dalloz, n° 204). İkincisi ailelerin aleyhinedir: Ölen sürücünün kusuru, diğer sürücünün davranışı hesaba katılmadan değerlendirilir (Cass. 2e civ., 10 février 2022, n° 20-18.547, publié au Bulletin) ve kazanın tek sebebi olmasa bile tazminatı tamamen ortadan kaldırabilir (Cass. 2e civ., 18 mars 2004, n° 02-12.679, publié au Bulletin). Diğer sürücünün de kusurlu olması, ailenin hakkını korumaya tek başına yetmez.
B. Alkol veya uyuşturucu yetmez: Nedensel bir rol gerekir
Fransız Yargıtayı birkaç yıl boyunca daha sert bir tutum izlemiştir. 2005 yılında, alkollü veya uyuşturucu etkisi altında araç kullanmanın kendi başına sürücü mağdurun zararıyla bağlantılı bir kusur oluşturduğuna hükmediyordu. Bu anlayışla, kanında litrede 0,90 gram alkol bulunan ve esrar kullanmış olan bir motosikletlinin ölümü üzerine çocuklarına tazminat ödenmesine hükmeden kararı, istinaf mahkemesi kazayı tamamen diğer sürücüye yüklediği hâlde bozmuştur (Cass. 2e civ., 13 octobre 2005, n° 04-17.428, publié au Bulletin).
Fransız Yargıtayı Genel Kurulu (Assemblée plénière) 6 Nisan 2007’de bu anlayışa son verdi. İki davadan birinde bir sürücü bir otomobille çarpışma sonucu hayatını kaybetmişti ve kan analizinde litrede 0,85 gram alkol tespit edilmişti. Hâkimler, otomobil sürücüsünün « dur » levhasında kısa ve yetersiz bir duruş yaptığını ve otomobilin sol ön kısmındaki çarpma noktasının mağdurun kendi şeridinde ilerlediğini gösterdiğini tespit etmişti. Genel Kurul, alkol oranı ile zararın meydana gelmesi arasında nedensellik bağı bulunmadığı için hak sahiplerinin tazminatını sınırlamayı veya kaldırmayı reddeden istinaf mahkemesini haklı bulmuştur (Cass. ass. plén., 6 avril 2007, n° 05-81.350, publié au Bulletin ; aynı gün, n° 05-15.950). Bununla birlikte istinaf kararı, mağdurun aşırı hızına ilişkin savunmaya cevap verilmediği için bozulmuştur. Alkolü dışarıda bırakmak yetmez: Sigortacının ileri sürdüğü her kusur tartışılmalıdır.
Fransız Yargıtayı o tarihten bu yana bu çizgiden ayrılmamıştır. 2025 yılında, bir motosikletliyi sürüş kusurunun « özel ağırlığı » nedeniyle her türlü tazminattan yoksun bırakan, ancak bu kusurun zararın meydana gelmesine nasıl katkıda bulunduğunu ortaya koymayan bir istinaf kararını bozmuştur (Cass. 2e civ., 19 juin 2025, n° 23-22.911, publié au Bulletin). Kusurun ağırlığı nedenselliğin yerini tutmaz.
Bu ilke uyuşturucu bakımından ayrı bir önem taşır. Fransız Karayolları Kanunu’nun (Code de la route) L. 235-1. maddesi, kan veya tükürük analiziyle tespit edilen uyuşturucu kullanımından sonra araç kullanmayı cezalandırır; maddenin sürüşü bozduğunun ispatını aramaz. Dolayısıyla pozitif bir sonuç kullanımı ispatlar. Bu kullanımın kazada rol oynadığını ise tek başına ispatlamaz. Dalloz Karayolları Kanunu’nda yer verilen bir bakanlık cevabı da kandaki esrar türevi karboksilik THC oranının eski veya ara sıra yapılan bir kullanımı gösterebileceğine işaret etmektedir (Rép. min. n° 12017, JO Sénat 29 juillet 2010, p. 1984).
C. Sürücü artık konuşamıyorken olayları ortaya koymak
Sürücü mağdurun kusurunu ve bu kusurun nedensel rolünü ispat yükü, bunu ileri süren tarafa, uygulamada diğer aracın sigortacısına aittir. Ancak ölen kişi artık kendi anlatımını yapamaz ve dosya çoğu zaman diğer sürücünün anlatımına dayanır. Üç grup unsur özel dikkat gerektirir.
Önce tutanak. Sigortacı, ilk yazışmasından itibaren, polis veya jandarma soruşturma tutanağının bir örneğinin kendisinden istenebileceğini belirtmek zorundadır; aksi hâlde yapılacak sulh anlaşması (transaction) nispi butlanla sakattır (Code des assurances, madde L. 211-10). Yakınların bu örneği istemesi ve dikkatle okuması yararlıdır. Kazayı görmemiş bir görevlinin düzenlediği tutanak, aksi ispat edilinceye kadar geçerli bir delil değildir (Cass. 2e civ., 19 juin 2025, n° 23-22.911, préc.); diğer sürücünün beyanları, tutanağa geçmiş olsa bile tartışmaya açıktır.
Sonra analizler. Ölümlü bir kazadan sonra, şüpheli fail üzerinde ve gerektiğinde mağdur üzerinde alkol tespiti zorunludur (Fransız Halk Sağlığı Kanunu, madde L. 3354-1); ölümlü veya yaralanmalı bir kazaya karışan her sürücü için de uyuşturucu testi zorunludur (Code de la route, madde L. 235-2). Alkol bakımından hâkimler, bu tespitin sonuçları çekişmeli bir usulle elde edilmemiş olsa bile, dosyaya konulmuş ve taraflarca tartışılmış olmaları şartıyla bunlara dayanabilir (Cass. 2e civ., 8 juillet 2021, n° 19-25.552, publié au Bulletin). Aynı karar, mevzuatın kan alınmasını ve saklanmasını düzenlediğini ve başka bir bilirkişi tarafından kontrol analizi yapılması imkânını tanıdığını da hatırlatmaktadır. Bu nedenle izlenen usulün denetlenmesi gerekir.
Son olarak maddi koşullar. Araçların izlediği yol, çarpma noktası, araçların konumu, hız, görüş mesafesi, trafik işaretleri, tanık beyanları, bir rahatsızlık gibi olası başka bir sebep: 2007’deki dava yalnızca alkol oranına göre değil, bu unsurlara göre sonuçlanmıştır. Soruşturma yüzeysel kalmışsa, kazanın teknik bir analizi tartışmanın seyrini değiştirebilir.
III. Sürücü kazada tek başınaysa: Her şey sürücü teminatına bağlıdır
A. Başka araç karışmamışsa Badinter Kanunu uygulanmaz
1985 tarihli Kanun, mağdurun kazaya karışan başka bir aracın sürücüsü veya zilyedi (gardien) tarafından tazmin edilmesini düzenler. Aracının zilyedi olan ve aracının kontrolünü tek başına kaybeden sürücü bu kanuna dayanamaz ve bu durum hak sahiplerine de ileri sürülebilir (Cass. 2e civ., 7 décembre 2006, n° 03-19.924). Bu dava kuralın ne kadar katı olduğunu göstermektedir: Bir otomobil kanala düşmüş; sürücü, eşi ve üç çocukları hayatını kaybetmişti. Hayatta kalan çocuklar, aracın sigortacısından yolcu olan annelerinin ölümü için tazminat almış, sürücü olan babalarının ölümü için ise alamamıştır. Daha genel olarak, yakınların, ölen kişinin kendi ölümünün onlara verdiği zararın tazminini mirasından veya sorumluluk sigortacısından talep edemeyeceği genel kabul görmektedir (Répertoire de droit civil Dalloz, n° 208).
Bununla birlikte, hiçbir üçüncü kişinin bulunmadığı sonucuna varmadan önce, kazada başka bir aracın rol oynayıp oynamadığını kontrol etmek gerekir. Bir aracın kazaya karışmış (impliqué) sayılması her zaman temas gerektirmez: Sürücüyü ani bir manevraya zorlayan bir araç, yukarıda açıklanan kusur tartışması saklı kalmak üzere, ailenin tazminat hakkını yeniden açabilir.
B. Sürücü teminatı: İstisnaları olan bir sözleşme
Geriye, çoğu zaman trafik sigortasıyla birlikte yaptırılan sürücü teminatı kalır. Fransız Yargıtayı 22 Ocak 2026’da bunun bir sorumluluk sigortası değil, bir kişi sigortası (assurance de personnes) olduğunu hatırlatmıştır: Sigortacının sorumluluk sigortasında bir teminat itirazı ileri sürerken uyması gereken usuller, özellikle Garanti Fonu’nun bilgilendirilmesi, sürücüye veya hak sahiplerine bu teminatın hükümlerini ileri sürdüğünde uygulanmaz; zira FGAO’nun bu durumda tazminat ödeme görevi yoktur (Cass. 2e civ., 22 janvier 2026, n° 24-16.599). Dolayısıyla yakınların hakkı tamamen sözleşmeye bağlıdır: teminat kapsamındaki kişiler, karşılanan zarar kalemleri, teminat üst sınırı ve istisnalar. Üst sınır bir ayrıntı değildir; Fransız Yargıtayı Temmuz 2026’da, sigortacının sürücü teminatının üst sınırının uygulanmasına yönelik talebini kabul edilemez bulan bir kararı bozmuştur (Cass. 2e civ., 9 juillet 2026, n° 24-20.934).
Bu sözleşmeler, sürücü alkollü veya uyuşturucu etkisi altındayken meydana gelen kazaları sıklıkla teminat dışında bırakır ve bu şartlar kural olarak geçerlidir. Fransız Yargıtayı’na göre açık ve anlaşılır biçimde yazılmış böyle bir istisna, sözleşmenin asıl konusunu belirler ve istisnayı kazayla nedensellik bağına bağlamasa bile haksız şart (clause abusive) denetimine tabi değildir. Bu davada, kanında litrede 2,79 gram alkol bulunan ve hayatını kaybeden bir sürücünün dul eşinin sürücü teminatı ve vefat sermayesine ilişkin talepleri reddedilmiştir (Cass. 2e civ., 8 juillet 2021, n° 19-25.552, préc.).
Her şey bu nedenle şartın lafzına bağlıdır ve tartışma alanı da buradadır. Öncelikle istisnanın koşullarının gerçekleştiğini ispat etmek sigortacıya düşer ve istisna açık ve sınırlı (formelle et limitée) olmalıdır (Code des assurances, madde L. 113-1). Sözleşme, kaza alkolle ilgisizse istisnanın uygulanmayacağını öngörüp bunu kimin ispat edeceğini belirtmiyorsa, sigortacı hem alkollü olma hâlini hem de nedensellik bağını ispat etmelidir. Bir kalp rahatsızlığının (malaise cardiaque) kontrol kaybını açıklayabileceği bir davada şart bu nedenle sürücünün dul eşine karşı ileri sürülemez bulunmuştur (Cass. 2e civ., 4 décembre 2008, n° 08-11.158). Şart bu ispatı aksine sigortalıya veya hak sahiplerine yüklüyorsa, hâkim bu şartın haksız olup olmadığını re’sen araştırmalıdır; zira şart, kural olarak sigortacıya ait olan ispat yükünü tersine çevirmektedir (Cass. 1re civ., 12 mai 2016, n° 14-24.698, publié au Bulletin).
C. Hak sahiplerini de etkileyebilen bir istisna
Geriye aileleri doğrudan ilgilendiren soru kalıyor: İstisna yalnızca yaralanan sürücüyü mü, yoksa sürücü öldüğünde yakınlarını da mı tazminattan yoksun bırakır? Cevap yine sözleşmeye bağlıdır. Fransız Yargıtayı 6 Kasım 2025’te, aracının kontrolünü kaybederek bariyere çarpan ve kendisiyle birlikte yolcusunun da hayatını kaybettiği bir sürücünün davasına bakmıştır. Sözleşme, sürücünün ölümü hâlinde cenaze masraflarını ve hak sahiplerinin genel hukuktaki zarar kalemlerini teminat altına alıyor, ancak alkollü veya uyuşturucu etkisi altında araç kullanan sürücünün zararını teminat dışında bırakıyordu. İstinaf mahkemesi bu istisnanın yalnızca yaralanan sürücüyü hedeflediğini kabul ederek yakınların sevgi bağına dayalı manevi zararını tazmin ettirmişti. Fransız Yargıtayı ise şartın hak sahiplerinin bütün zarar kalemlerini kapsadığına hükmederek kararı sözleşme hükmünün tahrifi (dénaturation) gerekçesiyle bozmuştur (Cass. 2e civ., 6 novembre 2025, n° 24-13.450). Dava Bordeaux İstinaf Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
Bu sonuç, sürücünün bedensel zarar teminatının hak sahiplerinin tazminatını da kendi içinde kapsadığı bu sözleşmenin yapısından kaynaklanmaktadır. Başka sözleşmeler farklı kurgulanmıştır; yakınlar ayrıca ayrı bir vefat sermayesinden, kredi sigortasından veya günlük hayat kazaları sigortasından (garantie des accidents de la vie) yararlanabilir ve bunların istisnaları aynı ifadelerle kaleme alınmış olmayabilir. Her sözleşme, kaza tarihinde yürürlükte olan hâliyle, madde madde okunmalıdır.
Son olarak süreler dayanağa göre değişir. Sigorta sözleşmesinden doğan davalar kural olarak iki yılda zamanaşımına uğrar. Code des assurances’ın L. 114-1. maddesi, kişilere yönelik kaza sigortalarında lehtarların ölen sigortalının hak sahipleri olması hâlinde bu süreyi on yıla çıkarır; ancak sigortacıya başvurmak için beklemek tedbirsizlik olur. Kazaya başka bir araç karışmışsa, bu aracın sigortacısı kazadan itibaren sekiz ay içinde mirasçılara ve gerektiğinde eşe bir tazminat teklifi sunmak zorundadır (Code des assurances, madde L. 211-9); aksi hâlde sonunda hükmedilen tazminat yasal faizin iki katı oranında faiz işletir (madde L. 211-13). Bu durumda dava zamanaşımı on yıldır (Fransız Medeni Kanunu, madde 2226).
Sonuç
Direksiyonda alkol ve uyuşturucu herkes için aynı sonuçları doğurmaz. Yolcular, yayalar, bisikletliler ve diğer sürücüler bakımından tazminatı azaltmaz; bu tazminatı kusurlu sürücünün sigortacısı ödemek zorundadır ve ölümlü kaza artık trafikte öldürme suçu olarak nitelendirilir. Ölen sürücünün ailesi bakımından ise ancak nedensel rolleri ispat edilirse tazminatı etkiler; bu durumda tartışma olaylar, tutanak ve analizler üzerinde yürür. Sürücü kazada tek başınaysa sonuç, yaptırılan teminata ve Fransız Yargıtayı’nın katı biçimde uyguladığı istisna şartlarının lafzına bağlıdır. Her durumda sigortacının reddi, incelenmeden kabul edilmemelidir.
Paris’te bedensel zarar hukuku alanında çalışan Av. Betul ILER, trafik kazası mağdurlarına ve hayatını kaybeden sürücülerin ailelerine; kazanın koşullarının incelenmesi, sigortacının ileri sürdüğü kusurun tartışılması ve sigorta sözleşmelerinin değerlendirilmesi konularında Türkçe ve Fransızca destek vermektedir.
Daha fazla bilgi için: Bedensel zarar hukuku sayfamızı, bir yakının kazada kaybında ailenin tazminat hakları ve bedensel zarar davalarında zamanaşımı konulu yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
Kaynaklar
Loi n° 85-677 du 5 juillet 1985, articles 3, 4 et 6
Code des assurances, articles L. 113-1, L. 114-1, L. 211-9, L. 211-10, L. 211-13, R. 211-10, R. 211-11 et R. 211-13
Code pénal, articles 221-18 à 221-21, issus de la loi n° 2025-622 du 9 juillet 2025
Code de procédure pénale, article 6
Code de la route, articles L. 232-1, L. 235-1 et L. 235-2
Code de la santé publique, article L. 3354-1
Code civil, article 2226
Cass. ch. mixte, 28 mars 1997, n° 93-11.078
Cass. 2e civ., 18 mars 2004, n° 02-12.679
Cass. 2e civ., 4 novembre 2004, n° 03-16.424
Cass. 2e civ., 13 octobre 2005, n° 04-17.428
Cass. 2e civ., 7 décembre 2006, n° 03-19.924
Cass. ass. plén., 6 avril 2007, n° 05-81.350, D. 2007. 1839, et n° 05-15.950
Cass. 2e civ., 4 décembre 2008, n° 08-11.158
Cass. crim., 5 mai 2015, n° 13-88.124
Cass. 1re civ., 12 mai 2016, n° 14-24.698
Cass. 2e civ., 5 juillet 2018, n° 16-21.776
Cass. 2e civ., 8 juillet 2021, n° 19-25.552
Cass. 2e civ., 10 février 2022, n° 20-18.547
Cass. 2e civ., 19 juin 2025, n° 23-22.911
Cass. 2e civ., 6 novembre 2025, n° 24-13.450
Cass. 2e civ., 22 janvier 2026, n° 24-16.599
Cass. 2e civ., 9 juillet 2026, n° 24-20.934
Rép. min. n° 12017, JO Sénat 29 juillet 2010, p. 1984
Code civil Dalloz, loi du 5 juillet 1985, articles 4 ve 6 altındaki içtihat notları (9 Kasım 2026 güncellemesi)
Code de la route Dalloz, article L. 235-1 altındaki notlar (27 Ekim 2026 güncellemesi)
Répertoire de droit civil Dalloz, Responsabilité, régime des accidents de la circulation, le régime spécifique de la loi du 5 juillet 1985, P. Oudot (Aralık 2025 güncellemesi), n° 203 à 208
Hukuki desteğe mi ihtiyacınız var? Paris 16. bölgede, 5 rue Lalo adresindeki ILER Avocat hukuk bürosu, bedensel zarar mağdurlarına ve yakınlarına Türkçe, Fransızca ve İngilizce destek vermektedir. 07 82 80 90 63 numaralı telefondan bize ulaşabilir veya cabinet@iler-avocat.com adresine yazabilirsiniz.
